معماری

انواع کودها و کوددهی درختان و گل های زینتی

سه عنصر هیدروژن،کربن و اکسیژن در هوا به وفور موجود می باشند.
۱۳ عنصر دیگر را به دو گروه زیر تقسیم میکنند:
الف) عناصر پرمصرف: این عناصر به مقدار زیاد مورد احتیاج گیاه می باشند و شامل: N ,P ,K ,Ca ,Mg ,s است.
ب) عناصر کم مصرف: این عناصر در رشد و نمو گیاه موثر بوده ولی مقدار مصرفشان خیلی کم میباشد و شامل: Fe ,Mg ,Cu ,Zn ,B ,Cl ,Mo است.

انواع کودها:
کودها را به طور کلی به دو دسته تقسیم میکنند:
الف) کودهای طبیعی(حیوانی یا نباتی) که آنها را کودهای آلی نیز می نامند.
ب) کودهای مصنوعی یا معدنی که انها را کود شیمیایی نیز می نامند.

الف) کودهای طبیعی:
کودهایی هستند که بوسیله موجودات زنده(حیوان یا نبات) تولید شده اند مانند: فضولات انواع چهارپایان و پرندگان،مدفوع انسان،گرد استخوان،گوشت خشک شده،خون تازه، چرم،شاخ و یا سم پاره ای از حیوانات، پشم،تفاله تنباکو،گیاهان پوسیده و تخمیر شده،تفاله اغلب گیاهان روغنی مثل کرچک ، شاهدانه، خشخاش، کنجد و ….پاره ای از این کودها مانند انواع کودهای حیوانی و کود سبز علاوه بر تولید موادغذایی در اصلاخ زمین نیز سهم بزرگی دارد.

کودهای حیوانی: کود حیوانی عبارت از: مجموعه فضولات جامد و مایع چهارپایان به اضافه مقداری مواد نباتی از قبیل کاه،انواع غلات و گیاهان خشک میباشد.به طور کلی ادرار از حیث ازت و پتاس غنی و برعکس مقدار فسفر آن هیچ و یا بسیار ناچیز میباشد. در فضولات جامد حیوانات مقدار ازت و پتاس به مراتب کمتر از مقداریست که در ادرار آنها یافت می شود.ولی مقدار اسید فسفریک آن خیلی زیادتر میباشد.

برای عمل آوردن کود حیوانی و جلوگیری هدر رفتن ازت آن باید به موارد زیر توجه نمایید:
۱-کود را در محلی که سطح آن غیرقابل نفوذ به آب باشد توده کنیم.
۲- کود را در موقع توده کردن باید کاملا فشرده و یا با پای انسان یا چهارپایان لگدکوب کنیم تا هوای داخل آن خارج شود.
۳- توده کود را با پاشیدن آب به مقدار کافی روی آن مرطوب نگه دارید تا فعل و انفعالات شیمیایی درون توده انجام شود.
۴- برای جلوگیری از اثر مضر آفتاب و باران باید کود را در محلی محفوظ یعنی سرپوشیده قرار دهید.مدتی که کود تازه باید قبل از مصرف بماند تا اینکه به اندازه کافی تخمیر گردد تقریبا ۶تا۷ ماه میباشد که کاه داخل کود رنگ قهوه ای تندی به خود گرفته باشد.

کود سبز:
کودسبز از پوسیدن و تخمیر گیاهان یکساله؛یعنی علفی،تولید میشود.به این علت آنرا کود می نامند که با خود موادغذایی زیادی همراه می اورد. برای بدست آوردن این کود ممکن است پاره ای از گیاهان را در زمین بکارید و پس از مدتی که دارای رشد معینی شدند،در آن زمین دفن کنید تا زیر خاک پوسیده و موادآلی انها قابل جذب گردند و یا آنکه این گیاهان را از محل دیگری حمل نموده و در مزرعه ای که می خواهید کود دهید زیر خاک کنید.گیاه را باید در موقع گل کردن یا خوشه بستن زیر خاک کنید.کود سبز را بهتر است با مقداری کودهای شیمیایی فسفاته و پتاسی تکمیل نمایید،زیرا کودهای گیاهی از حیث این مواد فقیر می باشند.

ب) کودهای مصنوعی یا شیمیایی: این نوع کودها دارای انواع مختلفی به قرار زیر می باشند:

۱)کودهای ازته:
انواع کودهای ازته عبارتند از:
الف- کود اوره یا کود شکری،که ۴۶%ازت دارد و قوی ترین نوع کود ازتی است. شکل ظاهری کود به صورت دانه های سفید مرواریدی میباشد.این کود برای همه نوع خاک مناسب است. اوره را بیشتر به عنوان کود اصلی قبل از کشت به زمین میدهند ولی مصرف ان برای تقویت گیاهان در حال رشد به عنوان سرک نیز نتیجه خوبی دارد. این کود در آب خوب حل میشود و با جریان آب در داخل خاک پایین میرود و به محل ریشه ها میرسد.اوره در خاک مرطوب و به خصوص در فصول معتدل و یا گرم به سرعت تبدیل به ازت قابل جذب ریشه گیاهان میشود.
ب) سولفات دو آمونیوم: ازت آن ۲۱-۲۰درصد میباشد.به شکل کریستالهای ریزبه رنگ سفید،کرم،آبی یا خاکستری عرضه میشود.این کود در خاک خاصیت اسیدی دارد،لذا برای تمام خاک های قلیایی مناسب است.سولفات دو آمونیوم علاوه بر ازت،دارای گوگرد هم هست که کی از مواد مهم غذایی گیاهان است.این کود به آسانی در آب حل میشود ولی توسط ذرات خاک نگهداری می گردد و با جریان آب از خاک شسته نمی شود.این کود را معمولا به عنوان کود اصلی قبل از کشت به زمین می دهند ولی در فصول گرم یا معتدل میتوان به عنوان کود سرک در طول دوره رشد نیز به گیاهان داد.
ج) نیترات دو آمونیوم: که دارای ۳۵%ازت میباشد.این کود به شکل دانه های نسبتا درشت کرم رنگ عرضه میشود. نصف ازت این کود،آمونیاکی میباشد که به تدریج توسط گیاه جذب می گردد و نصف دیگر آن به صورت ازت نیتراتی و قابل جذب فوری است.بنابراین هم در موقع کشت میتوان به زمین داد و هم در طول دوره رشد و نمو گیاه به شکل سرک تاثیر خوبی دارد.این کود نیز در آب حل میشود و با جریان آب در خاک پایین می رود.
د)فسفات دو آمونیوم: که دارای ۲۸%ازت و ۳۰%اسید فسفریک(P2O5)این کود را بیشتر به عنوان یک کود فسفره به کار می برند.

۲)کودهای فسفره:
فسفر، بیشتر در گل و میوه و دانه گیاه جمع میشود و در تولیدمثل گیاه اثر خود را نشان میدهد.معمولا به صورت جامد و به رنگ تیره اند و در اب دیر حل می شوند.به همین خاطر باید ان را همراه با شخم زمین به گیاهان بدهید.
انواع کودهای فسفره به شرح زیر است:
الف)فسفات دو آمونیوم:این کود یک کود مرکب یا دو ماده ای است؛ولی چون مقدار فسفر آن نسبت به ازت زیادتر است،لذا در اغلب موارد جزء کودهای فسفری محسوب میشود. این کود به صورت دانه های نسبتا درشت برنگ خاکستری روشن تا خاکستری تیره نزدیک به سیاه عرضه میشود. این کود را میتوانید به عنوان کود اصلی قبل از کشت وارد خاک کنید.
ب)سوپر فسفات تریپل دارای ۴۶%اسید فسفریک است. در ایران به شکل دانه های خاکستری عرضه می شود و به نام کود ساچمه ای معروف است.این کود در آب حل میشود ولی حل شدن ان با سرعت و سهولت کودهای ازتی نیست. به علاوه خاک ذارت فسفر را در خود نگه داشته و با جریان آب در خاک پایین نمی رود.این کود را میتوانید قبل از کشت در زمین پاشیده و با شخم و یا دیسک وارد خاک نمایید.
ج) سوپر فسفات ساده: دارای ۲۰%اسید فسفریک می باشد و به شکل پودر یا دانه های خاکستری رنگ عرضه میشود. رنگ آن معمولا قدری روشنتر از سوپر فسفات تریپل است.

۳) کودهای پتاسه:
فقط زمینهای رسی یا هوموسی ذرات پتاس را به خود جذب و مانع شسته شدن آن می شود زیرا این عمل ممکن نیست مگر در صورتیکه املاح پتاس به شکل کربنات دو پتاس باشد.پس اگر کود به شکل کلرور دو پتاس و یا سولفات باشد با اندک باران شسته میشود ولی خوشبختانه در اغلب اراضی ایران آهک به شکل کربنات دو کلسیم موجود است و با کودهای پتاسی نام برده ترکیب و تولید کربنات دو پتاس میکند. انواع کودهای پتاسی عبارتند از:
الف)کلرور دو پتاس: سفید رنگ،طمع آن شور و دانه هایش به شکل مکعب متبلور میباشد.نسبت پتاس ۵۲%و کلر ۴۸% میباشد.
ب) سولفات دو پتاس: سفید رنگ و دانه هایش منشوری شکل است و گاهی به صورت کریستالهای ریز پودری شکل است. طعم آن شور و تلخ است. قابلیت حل آن در آب خیلی کمتر از کلرور میباشد. نسبت پتاس۵۵%و اسید سولفوریک۴۵% میباشد. این کود را یمتوانید قبل از کشت مثل کودهای فسفری مصرف نمایید.
ج) نیترات دوپتاس: مقدار پتاس ان حدود۳۹% میباشد. قابلیت حل آن در آب خیلی زیاد است پس نباید انرا مدت زیادی قبل از کاشت بذر اب خاک مخلوط کنیم.

۴) کودهای کامل:
کودهای کامل علاوه بر ازت، فسفر و پتاس دارای عناصر کم مصرف دیگر نیز می باشند. که گیاه به آنها نیاز دارد. مثل آهن،کلسیم،منیزیم،گوگرد،منگنز،مس،روی،بر،کلر،مولیبدن و….. این کودها معمولا به شکل مایع می باشند و میتوانید انها را همراه با آب آبیاری و یا بوسیله سم پاش به زمین یا گیاه بدهید.مانند کود قطره طلا، کود زربال،کود فوسامکو و….


تاثیر کودهای ازته و پتاسه و فسفره بر روی درختان به شرح زیر است:
۱-تاثیر ازت: ماده ای که بیش از همه برای رشد و نمو درختان لازم است ازت میباشد.ازت باعث مرغوبیت رنگ میوه میشود.البته استعمال رنگ آن مخصوصا در خاکهای حاصلخیز باعث رشد سبزینه زیاد میشود و درخت را از باردهی می اندازد.همچنین پیدایش شاخه های جدید و تازه زیاد باعث شیره لکه سیاه سیب و گلابی می شود. در اثر کمبود ازت برگهای بزرگتر به زردی می گراید و اغلب می ریزند و برگهای ریز از رشد باز می ایستند و برگها کوچک می مانند و تعداد کمی گل می دهند و میوه ریز میشود.
۲- تاثیر فسفر: فسفر باعث میشود که محصول زودرس شود و کمک میکند که موادغذایی از ساقه و برگها و سایر قسمتهای مختلف به دانه منتقل میشود.فسفر در ریزی و درشتی میوه و اساسا بستن میوه اثر زیادی دارد. فسفر در رنگ و درشتی و سنگینی میوه تاثیر قابل ملاحظه ای دارد. گیاهانی که دچار کمبود فسفر هستند رشدشان کم میشود. این حالت به ویژه در ریشه ها رخ میدهد. شاخه ها کوتاه و باریک شده، برگها کوچک مانده و زودتر از برگهای پیرتر ریزش میکنند. همچنین گلدهی کاهش یافته و در نتیجه عملکرد محصول کم یم شود. علاوه بر آن رسیدن و بلوغ میوه به تاخیر می افتد. قرمز شدن ساقه،ارغوانی شدن برگها و خشک شدن نوک برگهای پیرتر از علائم کمبود فسفر است.
۳-تاثیر پتاس: وجود پتاس به اندازه کافی باعث قوی شدن ساقه ها یم گردد. پتاس مقاومت درختان را به امراض زیاد می نماید.همچنین در رنگ و طعم میوه و استحکام دم آن که عامل مهمی در مقاومت میوه به ریزش است،اثر زیادی دارد و چون قند میوه را زیاد میکند بالطبع در طعم آن اثر می گذارد. کمبود آن باعث دیر به گل و دانه نشستن گیاه می شود. از علائم کمبود پتاس در خاک زودرسی محصول نیز میباشد. علائم کمبود پتاس ابتدا در برگهای بالغ به صورت زرد شدن نوک و حاشیه برگها و بویژه در فصل خشک ظاهر میشوند. و با گذشت فصل بخشهای زرد برگ، قهوه ای و نکروزه(سوخته) میشوند.

زمان و مقدار مصرف انواع کودهای مورد استفاده در درختان به شرح زیر می باشد:
۱-کود دامی: این کودها که مخلوطی از مدفوع و ادرار حیوانات می باشند و با موادی که جهت خشک کردن بستر حیوان در طویله پخش میکنند(کاه و کلش)همراه میباشد. از این کودها باید در درختکاری به مقدار حدود۲۰-۱۰تن در هکتار مصرف میکنید.این کود باید خوب به عمل آمده و بخوبی پوسیده باشد والا تولید علفهای هرز میکند. همچنین در ازدیاد کرم ریشه در باغات موثر است. این کود را باید در فصل پاییز به کار برید و پس از پخش به دور درخت بیل بزنید. منتهی به عمق کم وگرنه به ریشه های سطحی، به خصوص در درخت سیب و انواعی که ریشه های سطحی دارند صدمه وارد میشود. در کودهای دامی، کود پرندگان غنی تر از تمام کودهاست.بعد از آن کود گوسفندی و بعد کود اسبی و در انتها کود گاوی است.
۲- کود کمپوست: عبارت است از پوسیده بقایای گیاهی که عاری از تخم علفهای هرز باشد.باضافه مقداری ازت به صورت کود شیمیایی و مواد زائد حیوانیست.
۳- کود سبز: بعضی از گیاهان را در زیمن کاشته و سپس برای تقویت زمین و بهتر نمودن خواص فیزیکی، شیمیایی و رشد و پرور ش موجودات ذره بینی خاک آنرا زیر خاک می کنند این نوع کود را کود سبز گویند.
۴- کود شیمیایی:استعمال کودهای شیمیایی همیشه در مراحل ابتدایی رشد و نم گیاهان و اشجار در اوایل فصل بهار بازده بسیار زیادی دارد.اساسا هنگامیکه فصل تابستان میرسد و تبخیر زیاد است استعمال کودهای شیمیایی را با احتیاط انجام دهید. در اخر فصل هم باعث رشد رویشی شده،تولید شاخه های نارس می نماید که در برابر سرما استقامتی ندارد. کودهای فسفاته و پتاسه را میتوانید دفعتا به مقدار زیاد به خاک بدهید(معمولا در پاییز قبل از شیار سطح باغات). ولی کودهای ازته را باید برحسب احتیاج نهال در دفعات متعدد به مقدار کم مصرف کنید.

حداقل کود لازم برای هر درخت به شرح جدول زیر است:

 

اکثر درختان میوه بیشتر شبکه ریشه های خود را در عمق ۵۰ سانتیمتری اول خاک تشکیل میدهند(۶۰%از ریشه) بعد در عمق ۵۰ سانتیمتری دوم(۳۰%از ریشه) و اندکی در عمق ۵۰ سانتیمتری سوم(۱۰%از ریشه) نوع خاک و عوامل نامساعد در این نسبت ممکن است تغییراتی بوجود آورد.

برای دادن کودهای فسفره و پتاسه و حتی کودهای آلی و حیوانی بهتر است به طریق زیر عمل کیند:

در زیر سایه انداز درختف تقریبا به فاصله یک متر از تنه حفره هایی به عمق۳۰-۱۵ سانتیمتر(برحسب سن درخت و جنس خاک؛یعنی هرچقدر خاک سنگینتر و درخت مسنت،عمق بیشتر) به فاصله ۳۰-۲۰ سانتیمتر از همدیگر حفر کنید و کود را در داخل این حفره ها بریزید و روی آن را با خاک بپوشانید و یا حلقه ای به هامن عمق روی محیط سایه انداز چتر درخت ایجاد کنید. پس از ریختن کود رویش را با خاک بپوشانید.(باید مراقب باشید که کود مستقیما روی ریشه ها قرار نگیرد و حتما لایه ای از ماسه یا خاک بین کود و ریشه حایل باشد.)

برای دادن کود ازته بهتر است در زیر چتر سایه انداز درختان بارور به فاصله نیم متر از تنه و نیم متر بیتر از حدود چتر درخت روی خاک بپاشید و با نوک بیل آنرا با خاک مخلوط کنید. بعد با آبیاری متعادل آنها را در اختیار درخت قرار دهید.

زمان مناسب برای دادن کودهای حیوانی معمولا پاییز و زمان کاشتن کود سبز در پاییز و برگرداندن آن در بهار بعد از خاتمه گل و زمان دادن کودهای شیمیایی فسفره و پتاسه نیز در پاییز میباشد. در درختان میوه بارورف ازت کافی باید قبل از گل انگیزی، زمان گلدهی و تشکیل و رشد میوه برای درخت تامین شود.(یا ۳/۲ کود ازته یک ماه الی ۲۰ روز قبل از باز شدن شکوفه ها و ۳/۱ در خرداد ماه.)

گیاهان جوان در تمام سال به ازت کافی نیاز دارند به عنوان مثال برای سبزی های برگی و نهالهای جوان در حال رشد میتوانید ازت بیشتری مصرف کنید. کوددهی ازته را بهتر است در طی۴-۲مرحله به گیاه انجام دهید. کودهای ازته را در درختان یموه مانند سیب بایستی در دو فصل بهار و پاییز به زمین بدهید و توجه داشته باشید که زمان کوددهی در پاییز به تاخیر نیفتد، زیرا احتمال سرمازدگی درختان جوان در این شرایط وجود دارد.

کوددهی در گیاهان زینتی:
نوع کودهای بکار رفته برای گیاهان گلدانی، معمولا قابل حل در آب یا به تدریج جذب شونده هستند. مقدار صحیح کوددهی برای گیاهان آپارتمانی را باید براساس تجزیه محیط کشت به ویژه خاک و تعیین مقدار عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان مشخص کنیم. نیاز کودی گیاهان گلدانی از گونه ای به گونه دیگر متفاوت است. گیاهانی نظیر مارچوبه،مارانتا،پپرومیا و سانسوریا به مقدار کمی کود نیاز دارند.کاج مطبق،کوردیلین،دیفن باخیا،سرخس مجعد و یوکا به مقدار متوسطی کود نیاز دارند. گیاهان گلدانی گلدار مورد استفاده برای تزیین موقتی یا فصلی نیازی به کوددهی ندارند چون در طول رشد به مقدار کافی کود دریافت کرده اند. گیاهان را بادی فقط در طول دوره رشد و نمو شدید کود بدهید نه در دوره خواب. بعنوان قانون کلی گیاهانی که تحت تاثیر نور زیاد پرورش می یابند به دفعات بیشتر کوددهی نیاز دارند تا گیاهان پرورش یافته در سایه.

یک برنامه کودی را هرگز نمی توان برای کلیه گیاهان زینتی گلخانه ای اعمال کرد. احتیاج یک گونه بخصوص به کود نیز در دوران مختلف رشد و نمو متفاوت خواهد بود.نوع خاک نیز در این باره موثر موثر است اگر مخلوط خاک اولیه،خاک سبک است بایستی انتظار داشت که ازت به علت آبشویی از گلدان خارج شود. بنابراین نحوه آبیاری نیز در این باره دخالت خواهد داشت بایستی آزمایشهای کودی انجام دهید تا مشخص شود که یک نوع گیاه زینتی به چه میزان کود احتیاج دارد. با وجو این میتوانید به صورت بسیار کلی برنامه ای جهت کود پاشی بسیاری از گیاهان زینتی در نظر بگیرید. یک چنین برنامه ای باید براساس میزان کمبود موادغذایی و آثار این کمبود در رشد و نمو و خواص کیفی گیاهان و نیز تجزیه های شیمیایی خاک از نظر مواد محلول قابل جذب(هدایت الکتریکی)و عناصر کودی مبتنی باشد.

اگر میزان ازت در خاک کم باشد بوته ها نیز رشد کمی میکنند. برگها نازک و ظریف می شوند. و رنگ آنها به زردی می گراید. اگر میزان این عنصر به علت آبشویی در خاک شدیدا کاهش یابد،گیاه مبتلا به کلروز یا زردی برگها میشود.

اگر علائمی از کوتاهی گیاه،کم پشتی شاخه ها و برگها مشاهده کردید که در نتیجه رشد و نمو گیاه متوقف شده باشد، کمبود فسفر رخ داده است. کودهای فسفری برخلاف کودهای ازته به سختی در آب حل میشوند پس بهتر است این کود را قبلا با خاکی که برای گلهای گلدانی از آن استفاده میشود. مخلوط کنید.

اگر مشاهده کردید که شاخه ها و برگها کم پشت هستند و در برگهای پایینی سوختگی دیدید،گیاه شما دچار کمبود پتاس شده است. این علائم با ظهور لکه های نکروتیک روی سطح برگها همراه است و گیاه طراوت خود را از دست میدهد و پیر و پژمرده میشود و از مرغوبیت آن کاسته می شود. زیادی پتاس باعث کوتاهی گیاه و عوارض دیگر و سرانجام پیری زودرس میشود. پتاس قابل حل در آب است.

گیاهان به آهن،منیزیم،منگنز،مس،روی،ید،گوگرد،مولیبدن و …..نیاز دارد.بیشتر این مواد در آب آبیاری و یا در خاک به اندازه کافی وجود دارند.

کودهای شیمیایی را نباید به صورت خشک به پای گلدان ریخت و بهتر است این کدها را به صورت محلو مصرف کنید. در زمان کود پاشی خاک گلدان باید مرطوب باشد.در غیر اینصورت ممکن است سوختگی گیاه به دلیل کودپاشی پیش بیاید. رطوبت خاک باعث رقیق تر شدن کودهای شیمیایی میشود. اگر شرایط برای تعریق و تعرق مساعد باشد جذب مواد کودی توسط گیاه تسریع میشود. بنابراین کودپاشی در اواسط روزهای گرم تابستان ممکن است باعث سوختگی گیاه شود زیرا غلظت کود در بافتهای گیاهی بیش از اندازه ای میشود که گیاه بتواند آنرا تحمل کند.

کودپاشی گلها در خارج از گلخانه:
از کود شیمیایی کامل(ازت،فسفر،پتاس،میکروالمانها)در برنامه کوپاشی گلها در خارج از گلخانه استفاده کنید و کودپاشی سالیانه را یکبار در فصل بهار انجام دهید. به صورت بسیار کلی میتوان توصیه کرد که در بستر کاشت گلها در برنامه کودی سالیانه میزان ۳۰ گرم ازت(N)،۱۵ گرم فسفر(P2O5)و ۱۵ گرم پتاس(K2O) در هر متر مربع بکار برید. علاوه بر کود سالیانه میتوانید به صورت محلولهای رقیق هر ماه یکبار ازت را به گلها بدهید.عناصر ریز مغذی مهم را نیز میتوانید از طریق محلول پاشی هر ماه یکبار بکار برید.

همچنین ببینید

اطلاعیه

به نام خدا با سلام خدمت همشهریان عزیر به علت نداشتن عکس و فیلم از …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *